Werkdruk los je niet op met yoga

Behalve de jaarlijkse analyse van de miljoenennota wilden we een vervolg geven aan het evenement van vlak voor de zomer dat dieper inging op de houdbaarheid van ons sociale stelsel. Een breed gedeelde wens van de deelnemers was om meer aandacht te besteden aan verzuimpreventie. Onder hen was Paul Dehue. “In de evaluatie gaf ik aan dat het echt meer over preventie moest gaan”, begint hij zijn verhaal. “En nu sta ik hier om daar wat aan te doen. Dus denk goed na als je straks de evaluatie invult.”

Medewerkers willen graag werken

Voor de businessunit manager bij Robidus is verzuimreductie dagelijks werk. “Medewerkers willen over het algemeen graag werken”, is Pauls ervaring. “Daarom moeten we hen helpen om aan het werk te blijven. Het Preventief Medisch Onderzoek (PMO) is een startpunt bij uitstek voor strategisch preventief beleid. Veel organisaties bieden al een PMO, maar doen niks met de resultaten. Een gemiste kans, want juist die geaggregeerde data vormen de stuurinformatie om langdurige uitval te voorkomen. Zo zat ik bij een werkgever waar veel medewerkers kampten met nek- en schouderklachten. Na een aanvullend werkplekonderzoek konden we met simpele ergonomische aanpassingen veel van die klachten oplossen en uitval voorkomen.”

In de praktijk bij Marsh ziet ook Senior Health & Benefits Consultant Margreet van Belzen hoe data essentieel zijn om problemen te signaleren. Wel waarschuwt ze voor haastige conclusies. "Gezondheid is alles. Organisaties investeren dan ook vaak veel tijd en energie in gezondheidsinitiatieven. Goede programma’s met veel potentie, maar niet altijd passend voor het probleem.” Het is een leerproces, stelt Margreet: "De focus ligt al snel op het individu. Bij psychisch verzuim zetten we instinctief in op interventies als coaching of yoga. Op zich heel waardevol en sympathiek, maar als je kernprobleem een structureel personeelstekort is, staan medewerkers continu in de overlevingsstand. Dat los je niet op met yoga, maar door de oorzaak – de slopende werkdruk – aan te pakken.”

Oorzaak en oplossing afstemmen

Zo’n mismatch tussen probleem en aanpak ontstaat volgens Margreet als de organisatie niet betrokken wordt bij het zoeken naar de oplossing. “Er is intern ongelooflijk veel kennis over de impact van het werk waaraan medewerkers blootstaan. En alles is met elkaar verbonden. Ontstaan psychische klachten bij de nachtploeg door hoge werkdruk, of omdat hun werk-privébalans verstoord wordt? Ik druk jullie op het hart: stel vragen aan de klant en kijk verder dan het initiële probleem. Er wordt echt wel nagedacht over initiatieven en er wordt ook flink in geïnvesteerd, maar men start vaak voordat het probleem scherp in beeld is. Dus help je klant met kritische vragen om oorzaak en oplossing echt goed op elkaar aft te stemmen”

De praktijkervaring van Bart van Opstal sluit naadloos aan bij het advies van Margreet. De strategisch adviseur duurzame inzetbaarheid bij AON ontwikkelde het programma 'Dag en nacht vitaal', gericht op werknemers in ploegendiensten. De belangrijkste vraag: “Hoe implementeer je preventie in de organisatie en hoe betrek je medewerkers daarbij? Nachtwerk is geen leefstijlkeuze, het is onderdeel van het werk. Je werkt tegen de biologische klok in, wat zeer belastend is. Bijna 1,3 miljoen mensen werken in onregelmatige diensten. Dat is in de basis ongezond. De verstoring van de biologische klok vergroot de kans op diabetes, hart- en vaatziekten en veiligheidsincidenten. Daarnaast ervaren deze medewerkers grote sociale druk; het sociale leven draait door terwijl zij rust nodig hebben. Dit leidt vaak tot een chronisch slaaptekort wat tot ziekteverzuim kan leiden. Het effect op de WIA-instroom is enorm.”

Medewerkers meekrijgen

“PMO’s laten steeds weer zien dat mensen in nachtdiensten ongezonder leven dan dagdienstmedewerkers. De vraag is hoe we dit aanpakken en medewerkers meekrijgen. Dat proces begint met inzicht: de bewustwording van de effecten van nachtwerk motiveert tot actie. Mensen veranderen hun gedrag pas wanneer ze de gevolgen herkennen en begrijpen wat onregelmatig werken betekent voor hun slaap, energie, herstel en gezondheid. Dat lukte dankzij onze trainers. Ze zijn didactisch sterk, hebben zelf in ploegendiensten gewerkt en begrijpen de praktijk. Ze leggen uit hoe nachtwerk en voeding herstel beïnvloeden. Je kunt medewerkers niet dwingen tot verandering. Ze bewegen pas als ze begrijpen waarom dat nodig is.”

Bij het voorbereiden van zijn presentatie dacht Paul meermaals terug aan de talloze ontwikkelingen in de intermediaire markt van de afgelopen 10, 15 jaar. “Destijds was ik leidinggevende bij een ander bedrijf. In mijn team zat een collega die nog altijd werkte volgens de principes van accountmanagement. Ik moest hem vriendelijk maar dringend aanmoedigen om zich te ontwikkelen in de richting van consultancy. Inmiddels zijn we ruim 10 jaar verder. Nu zijn we op het moment aangekomen om naast accountmanager en consultant vooral ook inzetbaarheidspartner te worden.”

5 tips voor een volgend klantgesprek

Uit de presentaties van Margreet, Paul en Bart komen verschillende gedeelde inzichten naar voren. Daaruit hebben we de volgende 5 tips geformuleerd, die even praktisch als effectief zijn in een goed adviesgesprek.

1. Vraag klanten eens wanneer ze hun laatste PMO of PAGO hadden. Wat waren de uitkomsten en wat is daarmee gedaan?
   
2. Help organisaties de kern van het probleem te vinden met kritische vragen, voordat ze tot actie overgaan.
   
3. Kijk of er een verband is tussen verzuimklachten en organisatorische factoren, zoals dienstroosters of personeelstekorten.
   
4. Toets of een voorgestelde interventie de daadwerkelijke oorzaak aanpakt in plaats van slechts de symptomen te bestrijden.
   
5. Onderzoek de mogelijkheden voor co-financiering van preventieve initiatieven. Een zorgverzekeraar als Zilveren Kruis bijvoorbeeld heeft budget beschikbaar om werkgevers te ondersteunen.